{"id":2649,"date":"2023-05-06T22:26:00","date_gmt":"2023-05-06T19:26:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.ogrencifaaliyeti.com\/?p=2649"},"modified":"2023-11-07T09:54:29","modified_gmt":"2023-11-07T06:54:29","slug":"dunyayi-degistirecek-felsefe-marxizm","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.ogrencifaaliyeti.com\/index.php\/2023\/05\/06\/dunyayi-degistirecek-felsefe-marxizm\/","title":{"rendered":"\u00d6\u011frenci Faaliyeti yaz\u0131lar\u0131 |D\u00fcnyay\u0131 De\u011fi\u015ftirecek Felsefe: Marksizm"},"content":{"rendered":"\n

\u201cFilozoflar \u015fimdiye kadar d\u00fcnyay\u0131 yaln\u0131zca \u00e7e\u015fitli bi\u00e7imlerde yorumlad\u0131lar, oysa as\u0131l olan onu de\u011fi\u015ftirmektir\u201d<\/strong>
Marx, \u201cFeuerbach \u00dczerine Tezler\u201d kitab\u0131nda kulland\u0131\u011f\u0131 bu c\u00fcmle ile kendisine kadar s\u00fcre gelen felsefeye g\u00fc\u00e7l\u00fc bir darbe indirerek d\u00fc\u015f\u00fcnceyi hareketle tekrardan yontmu\u015ftur. Zira kendisine kadar filozoflar bilgiyi yaln\u0131zca olan d\u00fcnyay\u0131 anlatma ve ona de\u011ferler atfetme ile yetinirken Marx\u2019\u0131n felsefesinde ise yorumlanan d\u00fcnya daima de\u011fi\u015fmesi gerekir. Onu de\u011fi\u015ftirecek as\u0131l \u00f6\u011fe ise bilgiyi \u00fcreten ve d\u00fcnyay\u0131 yorumlayan \u00f6zne, insand\u0131r. B\u00f6ylelikle praksis kavram\u0131 Marx ile yeni bir bi\u00e7imde kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Praksise Marksist bir pencereden bakmak:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Praksis kavram\u0131 Marx ile d\u00fc\u015f\u00fcnce d\u00fcnyas\u0131na eklemlenmez. \u00d6rne\u011fin, Aristoteles\u2019te de praksis kavram\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Ancak Aristoteles insana de\u011fi\u015fmez ve zorunlu bir \u00f6z bi\u00e7erek praksis kavram\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Aristoteles\u2019e g\u00f6re insan politik ve rasyonel bir hayvand\u0131r. Siyaseti ise Aristo kurucu bir etkinlik olarak alm\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla insan, \u00f6z\u00fcnde kurucu bir canl\u0131d\u0131r. Bu fikir insan\u0131n hareketine dair bir \u015feyler ku\u015fkusuz s\u00f6ylemektedir ancak bu fikir insan\u0131 \u201cyorumlamaktan\u201d \u00f6teye gitmez ve insanda yeniden bir de\u011fi\u015fmezlik \u00fcretir. \u0130nsan politik ve rasyonel olmaktan sapamayacak ya da onu a\u015famayacak bir konumda kal\u0131r bu fikirde. Marx ise praksisi yorumlarken insanda de\u011fi\u015fmez bir \u00f6z aramaz, tarihselden bug\u00fcne olan mevcut durumunu kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar\u0131r. Zira Marksist felsefede insan\u0131n \u00f6z\u00fcnden bahsedemeyiz. \u0130nsan\u0131n \u00f6z\u00fc, i\u00e7inde bulundu\u011fu ili\u015fkilerden, kendisinin ili\u015fkilere kar\u015f\u0131 verdi\u011fi pratik hareketlerden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. \u0130nsan\u0131n \u00f6z\u00fc, tekrardan insan\u0131n kendisidir, hareketidir. Hal b\u00f6yleyken, Marx insandaki praksisi bir kavramdan gelen pratikten \u00f6te onun \u00fcretici ve de\u011fi\u015ftirici g\u00fcc\u00fcne i\u015faret etti\u011fini savunur. Bir \u00f6r\u00fcmcek a\u011f\u0131n\u0131 i\u00e7 g\u00fcd\u00fcleriyle \u00f6rerken, bir mimar i\u00e7inde bulundu\u011fu t\u00fcm toplumsal ili\u015fkilerden etkilenecek ve mevcut d\u00fcnyadaki hareketleri ve ili\u015fkileri belirleyen otoriteye kar\u015f\u0131 ald\u0131\u011f\u0131 tav\u0131rla bir tasar\u0131m, \u00fcretim faaliyetinde bulunacakt\u0131r. \u00d6yleyse, insan d\u00fcnyaya kar\u015f\u0131 tak\u0131nd\u0131\u011f\u0131 tav\u0131r ile bir emek ortaya koyar ve pratik ile d\u00fcnyay\u0131 etkiler.<\/p>\n\n\n\n

Praksis bir iradenin m\u00fcmk\u00fcnat\u0131d\u0131r:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00d6yleyse insan, d\u00fcnyadan ald\u0131\u011f\u0131 bilgiler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda yaln\u0131zca ona bir yorum yapmaz, ona kar\u015f\u0131 bir tav\u0131r al\u0131r. Ald\u0131\u011f\u0131 bu tav\u0131r onun d\u00fcnyaya kar\u015f\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 hareketleri belirler ve bu durum d\u00fcnyay\u0131 etkiler. Ancak, Marksist felsefe insanlar toplam\u0131n\u0131 bireyler y\u0131\u011f\u0131n\u0131ndan ibaret g\u00f6ren ve her insan\u0131n do\u011fu\u015ftan bir iradesi oldu\u011funu savunan bir felsefe de de\u011fildir. Marksist felsefede bir insan\u0131n etkiledi\u011fi d\u00fcnyay\u0131 de\u011fi\u015ftirmesi ancak bir irade ile var olabilir. Bir iradenin var olabilmesi i\u00e7in ise d\u00fcnyaya kar\u015f\u0131 tak\u0131n\u0131lan tavr\u0131n \u00f6rg\u00fctlenmesi gerekmektedir. \u00d6rg\u00fctl\u00fc tav\u0131r, \u00f6rg\u00fctl\u00fc hareketi; \u00f6rg\u00fctl\u00fc hareket ise bir d\u00fcnyan\u0131n y\u0131k\u0131l\u0131p yeni bir d\u00fcnyan\u0131n \u00fcretilmesini olu\u015fturacakt\u0131r. \u00d6yleyse irade, insanlar\u0131n y\u0131\u011f\u0131nla\u015fmas\u0131 ile de\u011fil, \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fck haline ge\u00e7mesiyle kendisini g\u00f6sterecektir. Ortaya \u00e7\u0131kan bu irade tarihi belirler. Tarih, Lenin\u2019in \u00f6rg\u00fctledi\u011fi iradenin \u00c7arl\u0131k rejimini devirerek Sovyetler\u2019i kurmas\u0131, K\u00fcba\u2019daki gerillalar\u0131n iradesi ile Batista rejimini devirip K\u00fcba\u2019ya sosyalizmi getirmesi ya da Reform Hareketi\u2019ne kar\u015f\u0131 daha e\u015fitlik\u00e7i bir toplum i\u00e7in ba\u015f kald\u0131ran M\u00fcntzer ve k\u00f6yl\u00fclerin iradesiyle bir isyan\u0131n ba\u015flamas\u0131 ve yenilmesi, 68 r\u00fczgar\u0131 ile kapitalizme ve onu b\u00fcy\u00fcten ideolojilere ba\u015fkald\u0131rarak \u00f6l\u00fcm\u00fc g\u00f6ze alanlar ile yaz\u0131l\u0131r ve belirlenir. Tarih, zaferler ile yenilgilerin bazen ortakl\u0131\u011f\u0131 bazen de \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 ile \u015fekil bulur, hepsini olu\u015fturan insan ve iradesidir. Dolay\u0131s\u0131yla, insan\u0131 ara\u00e7 olarak kullanan bir tarihten s\u00f6z edemeyiz. Kendi hedefleri pe\u015finden ko\u015fan insanlar\u0131n etkinli\u011fi tarihi olu\u015fturacakt\u0131r. Ayn\u0131 zamanda, yenilgilerin tarihini tekrardan \u00f6rg\u00fctleyen insan, olu\u015fturdu\u011fu tarihin iteledi\u011fi olaylar\u0131n ortas\u0131na geri d\u00f6nme iradesini daima ortaya koyar. Mesiyenik bir tav\u0131rla tarihin arkas\u0131na geri d\u00f6nen bu irade devrimci s\u0131n\u0131f\u0131n iradesidir.<\/p>\n\n\n\n

D\u00fcnyay\u0131 de\u011fi\u015ftiren felsefeye ele\u015ftiriler:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ne var ki, \u00e7e\u015fitli liberal d\u00fc\u015f\u00fcncede insanlar d\u00fcnyan\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesine kar\u015f\u0131 bir tav\u0131r al\u0131rlar. Bu d\u00fc\u015f\u00fcncenin temel savunusu, d\u00fcnyan\u0131n de\u011fi\u015ftirilemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 ile birlikte d\u00fcnyan\u0131n do\u011fal haline b\u00fcy\u00fck zararlar verilece\u011fidir. Bu teori, kendisiyle \u00e7eli\u015fir. Zira, kapitalizmin do\u011fu\u015fundan bug\u00fcne artarak devam eden ve bir felaketle sonu\u00e7lanmas\u0131 muhtemel olan do\u011fa y\u0131k\u0131m\u0131 Marksist praksisin de\u011fil, kapitalist m\u00fcdahalecili\u011fin sonucudur. Marx, Kapital\u2019in 1. Cildinde kapitalizmin do\u011faya m\u00fcdahil olmas\u0131n\u0131 \u015fu s\u00f6zlerle a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r: \u201cKapitalist tar\u0131mdaki her geli\u015fme, hem i\u015f\u00e7iyi s\u00f6m\u00fcrme hem de topra\u011f\u0131 soyma becerisinde de bir geli\u015fmedir; onun verimini bir s\u00fcre i\u00e7in art\u0131rma becerisindeki her geli\u015fme, ayn\u0131 zamanda bu verimlili\u011fi sa\u011flayan s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kaynaklar\u0131n y\u0131k\u0131m\u0131na y\u00f6neliktir (\u2026) \u00d6yleyse kapitalist \u00fcretim, sosyal \u00fcretim s\u00fcrecinin tekni\u011fini ve d\u00fczenini geli\u015ftirirken, zenginliklerin f\u0131\u015fk\u0131rd\u0131\u011f\u0131 iki kayna\u011f\u0131 da t\u00fcketiyor: toprak ve i\u015f\u00e7i.\u201d Marksizm, do\u011faya ya da insana m\u00fcdahalecilik yaratma \u00fczerinden d\u00fcnyay\u0131 de\u011fi\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fmaz. Aksine Marksizm, insana ve do\u011faya m\u00fcdahil olan ve onlar\u0131 y\u0131k\u0131ma u\u011fratan d\u00fczenin de\u011fi\u015fimi i\u00e7in bir silah ve y\u0131k\u0131lan m\u00fcdahaleci d\u00fcnyaya kar\u015f\u0131 yeni bir d\u00fcnyay\u0131 \u00fcretmek i\u00e7in bir g\u00fc\u00e7t\u00fcr, faaliyettir.<\/p>\n\n\n\n

Praksise ra\u011fmen yabanc\u0131la\u015fma<\/strong> ve yabanc\u0131la\u015fmadan kurtulu\u015f:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130nsanda bulunan praksise ra\u011fmen insan\u0131n eme\u011fine yabanc\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir d\u00fcnyada ya\u015f\u0131yoruz. Bunun sebebi ise eme\u011fin kategorilendirilerek kontrol alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 ve nihayetinde s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesidir. D\u00fcnyada bir \u00fcretim faaliyetinde bulunan emek, kapitalist rejimin kontrol\u00fc alt\u0131nda kategorilere ayr\u0131l\u0131r ve emekler aras\u0131nda bir hiyerar\u015fi olu\u015fturulur. Her eme\u011fin de\u011feri emek eden \u00f6znede bulunup onun taraf\u0131ndan belirlenecekken kapitalizmde emekler toplan\u0131r ve piyasaya g\u00f6re de\u011fer bi\u00e7ilir, tek boyutta incelenir; t\u00fcketim. B\u00f6ylelikle eme\u011fin de\u011feri genel bir piyasan\u0131n i\u00e7inde piyasaya ba\u011fl\u0131 standartlarda olu\u015fur ama kapitalizm bununla s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmaz. Ayn\u0131 zamanda eme\u011fi \u201cde\u011ferlendirirken\u201d emek ortaya koyan \u00f6znenin \u00fcretimini \u00f6zneye vermez, \u00fcretti\u011fini \u00f6zneye pazarlar. Dolay\u0131s\u0131yla \u00f6zne kendi eme\u011fine yabanc\u0131la\u015facak bir hale gelir. \u00d6zne bu durumu bilin\u00e7siz oldu\u011fu i\u00e7in kabul etmez, hiyerar\u015finin alt\u0131nda ezildik\u00e7e eme\u011finin de\u011ferini kendisi bi\u00e7mekten yoksun kal\u0131r ve b\u00f6ylece eme\u011fine kar\u015f\u0131 olan bilinci azalarak ona yabanc\u0131la\u015f\u0131r. Oysa eme\u011fin de\u011feri, eme\u011fi ortaya koyan ile eme\u011fin d\u00fcnyaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 toplumsal \u00fcretimde gizlidir. Eme\u011fin niteliklerinin b\u00fct\u00fcn\u00fc topyek\u00fcn bir d\u00fcnya \u00fcretim s\u00fcrecidir. Eme\u011fin yabanc\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirecek irade ise tekrardan insan\u0131n yabanc\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 d\u00fcnyaya kar\u015f\u0131 onu de\u011fi\u015ftirme tavr\u0131 ve bu tavr\u0131n \u00f6rg\u00fctlenmesine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Yani nihai kurtulu\u015f tekrardan insan ve iradesinde sakl\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

D\u00fcnyay\u0131 de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in m\u00fccadele devam ediyor:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kapitalizm, Marksist t praksisin devrimci tavr\u0131n\u0131 d\u00fcnyada g\u00f6r\u00fcnmez k\u0131lmak i\u00e7in her yolu denedi ve denemeye devam ediyor. Berlin Duvar\u0131\u2019n\u0131n y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131ndan sonra kapitalistler bu olay\u0131 Marksizm\u2019in nihai y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131 ve kapitalizmin zaferi olarak yorumlad\u0131lar. Ancak, \u201chayaletle\u015ftirdikleri\u201d Marx, bu \u201chayaletle\u015fme\u201d durumunu \u00e7ok \u00f6nceden tespit etmi\u015fti: \u201cAvrupa\u2019da bir hayalet dola\u015f\u0131yor. Kom\u00fcnizm hayaleti.\u201d Egemenlerin her t\u00fcrl\u00fc hayaletle\u015ftirme \u00e7abalar\u0131na kar\u015f\u0131 Marx\u2019\u0131n \u201chayaleti\u201d g\u00f6r\u00fcnmezli\u011fi ile Berlin Duvar\u0131\u2019n\u0131n y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131n ard\u0131ndan da Genova\u2019da, Wall Street\u2019te, IMF protestolar\u0131nda, Gezi Park\u0131\u2019nda, Fransa\u2019da, Kobane\u2019de, Kazakistan\u2019da ve \u0130ran\u2019da kapitalizme kar\u015f\u0131 toplumlar aras\u0131nda gezmeye devam etti. \u015eimdi m\u00fchim olan Marx\u2019\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnden 140 y\u0131l sonra, onun hayaletini g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lma iradesini \u00f6rg\u00fctleyebilmek i\u00e7in faaliyete ge\u00e7mekte!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201cFilozoflar \u015fimdiye kadar d\u00fcnyay\u0131 yaln\u0131zca \u00e7e\u015fitli bi\u00e7imlerde yorumlad\u0131lar, oysa as\u0131l olan onu de\u011fi\u015ftirmektir\u201dMarx, \u201cFeuerbach \u00dczerine Tezler\u201d kitab\u0131nda kulland\u0131\u011f\u0131 bu c\u00fcmle ile kendisine kadar s\u00fcre gelen felsefeye g\u00fc\u00e7l\u00fc bir darbe indirerek d\u00fc\u015f\u00fcnceyi hareketle tekrardan yontmu\u015ftur. Zira kendisine kadar filozoflar bilgiyi yaln\u0131zca olan d\u00fcnyay\u0131 anlatma ve ona de\u011ferler atfetme ile yetinirken Marx\u2019\u0131n felsefesinde ise yorumlanan d\u00fcnya daima<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2650,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,36,41],"tags":[120,123,127,77,76],"class_list":["post-2649","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","category-guncel","category-manset","tag-faaliyet","tag-genclik","tag-mucadele","tag-ogrenci","tag-universite"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.ogrencifaaliyeti.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2649","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.ogrencifaaliyeti.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.ogrencifaaliyeti.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ogrencifaaliyeti.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ogrencifaaliyeti.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2649"}],"version-history":[{"count":5,"href":"http:\/\/www.ogrencifaaliyeti.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2649\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2698,"href":"http:\/\/www.ogrencifaaliyeti.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2649\/revisions\/2698"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ogrencifaaliyeti.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2650"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.ogrencifaaliyeti.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2649"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ogrencifaaliyeti.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2649"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ogrencifaaliyeti.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2649"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}