{"id":2492,"date":"2021-04-06T23:51:22","date_gmt":"2021-04-06T20:51:22","guid":{"rendered":"http:\/\/www.ogrencifaaliyeti.com\/?p=2492"},"modified":"2023-06-08T04:35:07","modified_gmt":"2023-06-08T01:35:07","slug":"kirik-lubnan-suleiman-mourad","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.ogrencifaaliyeti.com\/index.php\/2021\/04\/06\/kirik-lubnan-suleiman-mourad\/","title":{"rendered":"KIRIK L\u00dcBNAN- SULEIMAN MOURAD"},"content":{"rendered":"\n

\u00c7eviren: Lizge Biter<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Do\u011fu Akdeniz biliminde (bazen \u0130sa\u2019ya atfedilen) \u015f\u00f6yle bir s\u00f6ylem vard\u0131r: \u201cYiyeceklerin \u00e7\u00fcr\u00fcmesini \u00f6nlemek i\u00e7in tuzla m\u00fcdahale edilir ama tuz bozulmu\u015fsa ba\u015fka bir \u00e7aresi yoktur.\u201d L\u00fcbnan\u2019da bu \u00f6zdeyi\u015f kendini bazen yanl\u0131\u015f bazen de do\u011fru olarak kan\u0131tlad\u0131. \u015eu anki ekonomik krize endemik yolsuzluk sebep oldu ancak \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc de yine endemik yolsuzluk olarak g\u00f6z\u00fck\u00fcyor.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

L\u00fcbnan\u2019\u0131n Ekim 2019\u2019dan beri deneyimledi\u011fi \u015fey felakatten ba\u015fka bir \u015fey de\u011fil.  Ekonominin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc \u00fclkede, kitlelerin hesap verilebilirlik ve reform talepleriyle alanlar\u0131 doldurmas\u0131yla kar\u015f\u0131land\u0131. Fakat birle\u015ftirici bir g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn eksikli\u011fi nedeniyle birka\u00e7 hafta sonra bu hareketlilik \u00e7aresizli\u011fe ve karamsarl\u0131\u011fa b\u00fcr\u00fcnd\u00fc. Daha sonra kriz, ABD Hazinesi ve D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan uygulanan hara\u00e7 ve kanunsuz ambargo ile h\u0131zland\u0131. Salg\u0131n\u0131n \u015fiddetlenmesi ve i\u015fsizli\u011fin artmas\u0131 ile L\u00fcbnan para birimi de\u011fer kaybetti. 4 A\u011fustos 2020’de Beyrut liman\u0131nda meydana gelen ve yakla\u015f\u0131k 200 \u00f6l\u00fc, 8.000 yaral\u0131 ve on binlerce insan\u0131 evsiz b\u0131rakan devasa patlama t\u00fcm bunlar\u0131n \u00fcst\u00fcne geldi (Psikolojik ve \u00e7evresel zarardan bahsetmiyorum bile).<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

 L\u00fcbnan\u2019\u0131n \u015fu an kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu felaketin k\u00f6kleri on y\u0131llard\u0131r s<\/s>\u00fcregiden k\u00f6t\u00fc y\u00f6netime dayan\u0131yor. 1990\u2019daki i\u00e7 sava\u015f\u0131 sonland\u0131ran 1989 Taif Bar\u0131\u015f Anla\u015fmas\u0131, L\u00fcbnan\u2019\u0131n politik ve ekonomik sistemi i\u00e7in yeniden yap\u0131land\u0131rma s\u00f6z\u00fc verdi. Ancak bu yap\u0131land\u0131rma, Orta Do\u011fu i\u00e7in bir finans ve hizmet merkezi olarak L\u00fcbnan\u2019\u0131n \u0130\u00e7 Sava\u015f \u00f6ncesi rol\u00fcn\u00fc canland\u0131rmaya y\u00f6nelik hayal \u00fcr\u00fcn\u00fc bir plan etraf\u0131nda yo\u011funla\u015ft\u0131. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn mimar\u0131 olan eski ba\u015fbakan Rafic Hariri, somut ko\u015fullar\u0131n onu engelleyece\u011fini \u00e7ok iyi biliyordu: 60\u2019larda ve 70\u2019lerin ba\u015f\u0131nda L\u00fcbnan\u2019\u0131n b\u00f6yle bir rol oynamas\u0131na izin veren jeopolitik ko\u015fullar 90\u2019larda mevcut de\u011fildi. Ancak yine de Hariri bu ko\u015fullardan etkilenmeden devam etti ve \u00fclkeyi kendi ritmine g\u00f6re dans ettirdi. \u00d6nemli politikac\u0131lara, finans\u00f6rlere, g\u00fcvenlik g\u00f6revlilerine, din insanlar\u0131na ve medyaya nakit \u00f6demeler ve ba\u015fka jestler yap\u0131ld\u0131. Hariri, herhangi bir ciddi direni\u015fi da\u011f\u0131tabilmek i\u00e7in etraf\u0131n\u0131 \u00e7e\u015fitli ideolojik ve dini ge\u00e7mi\u015flerden gelen \u201cdan\u0131\u015fmanlar\u201d ordusu ile \u00e7evreledi. <\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bir s\u00fcreli\u011fine, Hariri\u2019nin r\u00fcyas\u0131 ger\u00e7ekle\u015fecek gibi g\u00f6z\u00fck\u00fcyordu. Ekonomi stabille\u015fti, para birimi mevkiini yeniden kazand\u0131 ve istihdam y\u00fckseldi. Beyrut \u015fehir merkezini temizlemeye ve yenilemeye y\u00f6nelik amans\u0131z d\u00fcrt\u00fc, co\u015fku dolu hat\u0131ralar\u0131, sevin\u00e7 g\u00f6zya\u015flar\u0131n\u0131 ve \u201cDo\u011fu\u2019nun Paris\u2019i\u201d sevincini geri getirdi. \u0130nsanlar 1975\u2019ten beri g\u00f6rmedikleri, eski kafeleri ve me\u015fhur meyve suyu barlar\u0131n\u0131 and\u0131ran ya da bir zamanlar t\u00fcccarlar ve al\u0131\u015fveri\u015f yapanlarla dolu olan ara sokaklara ak\u0131n etti. 16 y\u0131ll\u0131k i\u00e7 sava\u015ftan sonra insanlar her \u015feyi arkas\u0131nda b\u0131rakmaya ve \u00fcmit  vadeden gelece\u011fe bakmaya istekliydiler. Ne yaz\u0131k ki bakt\u0131klar\u0131, bir\u00e7ok sefaletin \u00f6rt\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc, koreografi edilmi\u015f bir ge\u00e7mi\u015fti. \u0130nsanlar, Hariri\u2019nin projesinin ger\u00e7ek bedeliyle y\u00fczle\u015fmemeye kararl\u0131yd\u0131lar.<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

1960’larda zenginlik ve f\u0131rsat aray\u0131\u015f\u0131yla K\u00f6rfez’e giden bir\u00e7ok L\u00fcbnanl\u0131 gibi, Hariri de servetini Suudi Kraliyet ailesinin birka\u00e7 \u00fcyesiyle, \u00f6zellikle de Kral olmadan \u00f6nce Prens Fahd ile ili\u015fkilenerek yapt\u0131. Fahd, bir s\u0131rda\u015f\u0131ndan, Suudi hazinesinden kendi cebine milyonlarca dolar \u00e7ekmesini istedi. Hariri ikiliye milyonlarca lira kazand\u0131ran bir i\u015f imparatorlu\u011fu kurdu. Bu arada uluslararas\u0131 h\u0131rslar\u0131 onu Bat\u0131’da gelecek vadeden  politikac\u0131lar yeti\u015ftirmeye te\u015fvik etti; en ba\u015far\u0131l\u0131 vakas\u0131, o zamanlar yeni ve dinamik olan Paris Belediye Ba\u015fkan\u0131 Jacques Chirac’d\u0131. 1995\u2019te Chirac ba\u015fbakan oldu\u011funda Hariri\u2019nin Bat\u0131\u2019da kendisine her t\u00fcrl\u00fc kap\u0131y\u0131 a\u00e7abilecek g\u00fcvenli bir m\u00fcttefiki olmu\u015ftu. Bu iki dev – Fahd ve Chirac – taraf\u0131ndan desteklenen Hariri, L\u00fcbnan ekonomisine yeni projeleri finanse etmek i\u00e7in yeterince yat\u0131r\u0131m yapabildi: uluslararas\u0131 havaliman\u0131n\u0131 yenilemek, otoyollar\u0131 ve al\u0131\u015fveri\u015f merkezlerini a\u00e7mak, spor stadyumlar\u0131 in\u015fa etmek vb.<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

 Yine de 2000 y\u0131l\u0131nda Be\u015far Esad, \u015eam’daki taht\u0131 devrald\u0131. Esad\u2019\u0131n Hariri\u2019ye kar\u015f\u0131 ki\u015fisel bir ho\u015fnutsuzlu\u011fu vard\u0131 ve baz\u0131 L\u00fcbnanl\u0131 vekillerin yard\u0131m\u0131yla anlay\u0131\u015fl\u0131 i\u015f insan\u0131n\u0131n siyasi ve mali h\u0131rslar\u0131n\u0131 baltalamaya kararl\u0131yd\u0131. Ayn\u0131 zamanda 11 Eyl\u00fcl\u2019\u00fcn ard\u0131ndan ABD\u2019nin bitmeyen sald\u0131r\u0131lar\u0131 b\u00f6lgeyi barut f\u0131\u00e7\u0131s\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc. Hariri\u2019nin 2005\u2019teki suikast\u0131 L\u00fcbnan ekonomisine b\u00fcy\u00fck bir darbe vurdu \u00e7\u00fcnk\u00fc Hariri\u2019nin modernle\u015fme vizyonunun tek garant\u00f6r\u00fc yine Hariri\u2019nin kendisiydi. \u00d6l\u00fcm\u00fcnden k\u0131sa bir s\u00fcre sonra, yerel siyasi s\u0131n\u0131f\u0131n oda\u011f\u0131 yolsuzluk pastas\u0131n\u0131 b\u00f6lmeye kayd\u0131. 2009\u2019da Ba\u015fbakan olan Hariri\u2019nin o\u011flu Saad, siyasi arenay\u0131 y\u00fcr\u00fctemeyecek kadar beceriksizdi ve mali d\u00fczeyde ba\u015far\u0131s\u0131z oldu\u011funu kan\u0131tlam\u0131\u015f biriydi. Oysa Rafic’in ulusal vizyonuna ula\u015fmak i\u00e7in servetini ve ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131 seferber etme iradesi vard\u0131 (ne kadar tats\u0131z olsa da). Saad’\u0131n ne tutarl\u0131 bir vizyonu ne de deniza\u015f\u0131r\u0131 bir ka\u015fesi vard\u0131 ve miras kalan servetinin \u00e7o\u011funu k\u00f6t\u00fc y\u00f6netimiyle israf etti. Saad’\u0131n t\u00fcm siyasi felsefesi 2 madde etraf\u0131nda d\u00f6nd\u00fc: 1) L\u00fcbnan’daki tek ge\u00e7erli S\u00fcnni lider oldu\u011fundan emin olmak i\u00e7in babas\u0131n\u0131n miras\u0131ndan yararlanma ve 2) t\u00fckenen kasas\u0131n\u0131 L\u00fcbnan hazinesinden doldurma. Bu nedenle \u00fclke, Hariri\u2019nin ritmine g\u00f6re dans etmekten, o\u011flunun giderek \u015fi\u015firilmi\u015f ve kendi kendine hizmet eden kurulu\u015fun ritmine g\u00f6re dans etmesini izlemeye ge\u00e7ti. <\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

K\u00fc\u00e7\u00fck Hariri\u2019nin y\u00f6netiminde her yerden \u00e7\u0131kan bor\u00e7lar kontrol edilemez bir hal ald\u0131, \u00fclkeyi ve i\u00e7indekileri bir felakete s\u00fcr\u00fckledi. \u00dclkenin geni\u015f yolsuzluk a\u011flar\u0131na sa\u011flanan d\u0131\u015f yat\u0131r\u0131m ak\u0131\u015f\u0131 durdu. Merkez bankas\u0131 bir saadet zinciri olu\u015fturdu. Politikac\u0131lar\u0131n ve finans\u00f6rlerin cebine para aktar\u0131p canavar\u0131 beslemeye devam ederken en acil y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini yerine getirmek i\u00e7in daha fazla bor\u00e7land\u0131 ve patronaj sisteminin siyasi bir y\u0131k\u0131ma d\u00f6n\u00fc\u015fmesinden korktu. Y\u00fcksek faiz oranlar\u0131, L\u00fcbnanl\u0131lar\u0131n \u00e7o\u011funu bir g\u00fcn \u00e7\u00f6keceklerini bildi\u011fi halde mevduatlar\u0131n\u0131 \u00fclke i\u00e7inde tutmaya itti. Eyl\u00fcl 2019\u2019da ulusal bor\u00e7 85 milyar dolar\u0131 a\u015ft\u0131. O zamana kadar yerel bankalar, m\u00fc\u015fterilerinin mevduatlar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 (\u00f6zellikle ABD Dolar\u0131 cinsinden olanlar\u0131) Merkez Bankas\u0131’n\u0131n hazine bonolar\u0131na yat\u0131rm\u0131\u015ft\u0131 ve art\u0131k geri alam\u0131yorlard\u0131.<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

L\u00fcbnan yolsuzlu\u011funun dinamikleri Enerji Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan kontrol edilen ve d\u00fczenli kesintiler, k\u0131s\u0131tl\u0131 da\u011f\u0131t\u0131m ile bo\u011fu\u015fan elektrik sistemi taraf\u0131ndan m\u00fckemmel bir \u015fekilde resmedildi. (\u00c7o\u011fu insan, \u00fclke genelinde farkl\u0131 mahallelerde jenerat\u00f6rlerin sahibi ve i\u015fletmecisi olan “korumal\u0131” \u00f6zel y\u00fcklenicilerden g\u00fcnde birka\u00e7 saat elektrik sat\u0131n almaya zorlanmaktad\u0131r.) L\u00fcbnan h\u00fck\u00fcmeti, 2000 ile 2018 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda, iki b\u00fcy\u00fck elektrik santralini \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmak ve temel hizmetleri s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in y\u0131lda yakla\u015f\u0131k 2 milyar dolar harcad\u0131. Yolsuzluk sistemi, do\u011frudan zimmete para ge\u00e7irmenin yan\u0131 s\u0131ra, elektrik santrallerine \u015fi\u015firilmi\u015f fiyatlarla eksik yak\u0131t tedarik etmeyi, doland\u0131r\u0131c\u0131 s\u00f6zle\u015fmeleri ve bak\u0131m i\u00e7in a\u015f\u0131r\u0131 faturaland\u0131rmay\u0131, Enerji Bakanl\u0131\u011f\u0131’nda siyasi destek\u00e7ilerin \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131, T\u00fcrkiye’den y\u00fczer enerji santrallerinin kiralanmas\u0131n\u0131 ve l\u00fcks komisyonlar sa\u011flamay\u0131 i\u00e7erir. 2 milyar dolarl\u0131k bir yat\u0131r\u0131m\u0131n elektrik kesintilerini \u00e7\u00f6zece\u011fi ve y\u0131ll\u0131k elektrik maliyetini y\u00fczde 50 azaltaca\u011f\u0131 tahmin ediliyor. Almanya ve Katar da dahil olmak \u00fczere bir\u00e7ok uluslararas\u0131 h\u00fck\u00fcmet, L\u00fcbnan devletine sorunu \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in uygulanabilir planlar sa\u011flad\u0131, ancak tavsiyeleri toptan reddedildi. <\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

B\u00f6ylesi kas\u0131tl\u0131 sabotaj eylemleri y\u00fcz\u00fcnden, Ekim 2019’da Merkez Bankas\u0131 nihayet d\u00f6viz rezervlerinde yetersiz kald\u0131 ve \u00f6zel bankalara veya uluslararas\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lara geri \u00f6deme yapamad\u0131. Y\u0131\u011f\u0131lan mali kriz art\u0131k tamamen ortadayd\u0131. M\u00fc\u015fterilerinin para \u00e7ekme taleplerini kar\u015f\u0131layamayan bankalar, \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck miktarlar d\u0131\u015f\u0131nda (\u00f6zellikle hesaplar ABD Dolar\u0131 cinsinden ise) nakit \u00f6demeleri tamamen durdurmaya karar verdiler. Bu arada, baz\u0131 zengin L\u00fcbnanl\u0131lar, mevduatlar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 Avrupa’daki hesaplara ka\u00e7\u0131rmay\u0131 ba\u015fard\u0131 (bu rakam\u0131n 2019 Sonbahar\u0131ndan bu yana yakla\u015f\u0131k 4 milyar dolar oldu\u011fu tahmin ediliyor). Bu a\u00e7\u0131k deniz ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131na kar\u0131\u015fanlardan biri, \u015fu anda \u0130svi\u00e7re Ba\u015fsavc\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan onlarca veya y\u00fcz milyonlarca dolar\u0131 aklamaktan soru\u015fturma alt\u0131nda olan L\u00fcbnan Merkez Bankas\u0131 Ba\u015fkan\u0131 Riad Salame\u2019d\u0131. <\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130nsanlar 17 Ekim 2019’da sokaklara d\u00f6k\u00fcld\u00fcklerinde acil \u015fikayetleri, yoksul yurtta\u015flara uygulanan bask\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra daha fazla gelir elde etmek i\u00e7in h\u00fck\u00fcmetin uygulamak istedi\u011fi ‘WhatsApp Vergisi’ydi. Ayr\u0131ca yozla\u015fm\u0131\u015f siyasi s\u0131n\u0131f\u0131n, \u00f6zellikle Cumhurba\u015fkan\u0131 Michel Aoun\u2019un damad\u0131 ve varisi olan Gebran Bassil\u2019in devrilmesi \u00e7a\u011f\u0131r\u0131s\u0131nda bulundular. Aoun\u2019un Bassil\u2019i dizginlemeyi a\u00e7\u0131k\u00e7a reddetmesi durumu daha da k\u00f6t\u00fcle\u015ftirdi. Hareket \u00e7\u0131\u011f gibi b\u00fcy\u00fcd\u00fc ve protestolar artt\u0131. \u0130ki hafta i\u00e7inde Ba\u015fbakan Hariri istifa ederek siyasi krize yol a\u00e7t\u0131. G\u00f6stericiler bir \u00e7are \u00f6nerdiler: teknokratik bir h\u00fck\u00fcmet. Ancak L\u00fcbnan’da temiz ve verimli teknokratlar nesli t\u00fckenmekte olan bir t\u00fcrd\u00fcr; \u00dclkeyi do\u011fru y\u00f6ne y\u00f6nlendirebilen ve sadece kendi paylar\u0131na d\u00fc\u015fen pastay\u0131 beklemeyen kalifiye insanlar bulmak zordur.
Kurulan h\u00fck\u00fcmetin her d\u00fczeyde feci halde yetersiz oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Covid-19 ve Beyrut liman\u0131nda muazzam miktarda amonyum nitrat patlamas\u0131 (orijinal kargo 2.750 tondu) m\u00fckemmel f\u0131rt\u0131nay\u0131 tamamlad\u0131: siyasi \u00e7\u0131kmaz, mali kriz, salg\u0131n ve insani-\u00e7evre felaketi. Bir\u00e7ok insan art\u0131k L\u00fcbnan\u2019\u0131n yerel yolsuzluklar\u0131na tolerans g\u00f6stermiyorlard\u0131 ya da \u00f6yle s\u00f6yl\u00fcyorlard\u0131.<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ancak L\u00fcbnanl\u0131lar yoksullu\u011fun kurban\u0131ysa onlar da yoksullu\u011fu m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lanlard\u0131r. Shatara ve Harba\u2019a olarak bilinen \u00f6zellikler DNA’m\u0131z\u0131n bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Hatara zek\u00e2 ve ustal\u0131k anlam\u0131na gelir; Harba\u2019da Arap\u00e7a bukalemun kelimesinden gelir: Durumun gerektirdi\u011fi \u015fekilde renkleri de\u011fi\u015ftirebilen ki\u015fidir. Bunlar L\u00fcbnan\u2019\u0131n ekonomisini dibe vurduran elit doland\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131n ay\u0131rt edici \u00f6zelliklerindendir. \u0130ronik bir \u015fekilde, onlar ayn\u0131 zamanda, \u00fclke u\u00e7urumun kenar\u0131ndayken gayri resmi s\u00fcre\u00e7lere ve d\u00fc\u015f\u00fck seviyeli yolsuzlu\u011fa g\u00fcvenmek zorunda olan bir\u00e7ok s\u0131radan vatanda\u015f i\u00e7in bir can damar\u0131d\u0131r. Siyasi ve finansal suistimali protesto etti\u011fi ortaya \u00e7\u0131kanlar\u0131n bir\u00e7o\u011fu, k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6l\u00e7ekte de olsa yolsuzluk kurumlar\u0131na yat\u0131r\u0131m yapm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Shatara ve Harba\u2019a her a\u015famada kendini g\u00f6sterir. \u00d6zellikle kamu sekt\u00f6r\u00fcnde \u00e7al\u0131\u015fanlar genellikle kazan\u00e7lar\u0131n\u0131 r\u00fc\u015fvetle tamamlarlar. \u00d6rne\u011fin, s\u00fcr\u00fcc\u00fc izninin yenilenmesi i\u00e7in r\u00fc\u015fvet gereklidir. Bu genellikle ba\u015fvuruyu alan, gerekli onaylar\u0131 ve imzalar\u0131 almak i\u00e7in ajans\u0131n ofisinden ge\u00e7en bir \u201cy\u00f6netici\u201d taraf\u0131ndan yap\u0131l\u0131r. Ba\u015fvuru sahibi, kesinti yapan ve gerisini \u00e7al\u0131\u015fanlara veren y\u00f6neticiye \u00f6deme yapar. (S\u00fcreci kendi ba\u015f\u0131na yapmakta \u0131srar ederse, ba\u015fvuru her zaman eksik say\u0131l\u0131r veya bir y\u00f6netici bulunana kadar ertelenir.) Benzer \u015fekilde, genellikle polis olan yap\u0131 m\u00fcfetti\u015fleri, izinleri vermeden \u00f6nce a\u00e7\u0131k\u00e7a r\u00fc\u015fvet ister. Her m\u00fcteahhittin kar\u0131n\u0131 artt\u0131rmak i\u00e7in kurallar\u0131 \u00e7i\u011fnedi\u011fini bilen m\u00fcfetti\u015fin r\u00fc\u015fvet ihlalinde prosed\u00fcre uymas\u0131 beklenir. Bu t\u00fcr r\u00fc\u015fvetlere, tatl\u0131 bir muamele (hilwayni) <\/em>diyoruz. Yasal sistem de r\u00fc\u015fvete bula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bir soru\u015fturman\u0131n ba\u015flat\u0131lmas\u0131, bir h\u00fck\u00fcml\u00fcn\u00fcn serbest b\u0131rak\u0131lmas\u0131, t\u00fcm bunlar r\u00fc\u015fvetle d\u00fczenlenir. Daha d\u00fc\u015f\u00fck yolsuzluk bi\u00e7imleri aras\u0131nda, i\u015flemler i\u00e7in k\u00fc\u00e7\u00fck de\u011fi\u015fikliklerin iade edilmemesi gelene\u011fi, bunun yerine \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n cebe atmas\u0131 yer al\u0131r. Banka, s\u00fcpermarket ve di\u011fer ma\u011fazalar gibi. Yak\u0131n aile ba\u011flar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda genellikle bu \u00f6demeler geni\u015f bir yanda\u015f a\u011f\u0131na gider.<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Yolsuzluk mezhep sisteminde de kendisini g\u00f6steriyor. \u00d6rne\u011fin Hizbullah, \u015eii toplumunun savunmas\u0131z \u00fcyelerinin \u00e7o\u011funu \u00e7ok katmanl\u0131 krizin etkilerinden koruyor. Birka\u00e7 y\u0131ld\u0131r geleneksel bankalar\u0131 ve finans kurumlar\u0131n\u0131 atlayan paralel bir finansal sistem y\u00fcr\u00fct\u00fcyor. \u00dclkeye getirdi\u011fi milyonlarca dolar sayesinde -her zaman nakit olarak- Hizbullah, \u00fclkenin daha k\u00f6t\u00fcye gitmemesi i\u00e7in ihtiya\u00e7 duyulan sabit paray\u0131 veriyor. Partinin ayr\u0131ca geni\u015f bir okul ve klinik a\u011f\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra y\u00fcksek \u00f6\u011frenim burslar\u0131 sa\u011flayan kurulu\u015flar\u0131 da var.<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Nabih Berri taraf\u0131ndan y\u00f6netilen Amal Partisi \u00fclkedeki ikinci \u015eii g\u00fc\u00e7t\u00fcr. Berri ayn\u0131 zamanda L\u00fcbnan Parlementosu\u2019nda s\u00f6zc\u00fcd\u00fcr. Amal Partisi 1990\u2019lardan beri h\u00fck\u00fcmet kurumlar\u0131ndan geni\u015f \u00e7apta \u015eii destek\u00e7ilerini istihdam etmektedir. Bir\u00e7ok aile i\u00e7in bu pratik, en d\u00fc\u015f\u00fck hayatta kalma standard\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in kritik \u00f6nemdedir.<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Walid Jumblatt liderli\u011findeki ana D\u00fcrzi partisi de ayn\u0131 \u015fekilde ihtiyac\u0131 olan ailelere yiyecek ve \u0131s\u0131tma yak\u0131t\u0131 da\u011f\u0131tmak i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir g\u00f6n\u00fcll\u00fc a\u011f\u0131 kurdu. Onun destek\u00e7ilerinin kendilerine ait okul, hastane a\u011flar\u0131 vard\u0131r ve hemen hemen \u00fcniversiteye gitmek i\u00e7in bursa ihtiya\u00e7 duyan her D\u00fcrzi destek\u00e7isi Jumblatt ve zengin D\u00fcrzi giri\u015fimcileri taraf\u0131ndan kontrol edilen kurulu\u015flar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile burs alabilir. Maruni Kilisesi de muazzam hazinesi ve ba\u011flant\u0131lar\u0131yla kendi toplulu\u011fu i\u00e7in ayn\u0131 \u015feyi yap\u0131yor. Asl\u0131nda Sunniler, kendi ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 destekleyecek bir lidere sahip olmayan tek topluluktur. Bunun bir\u00e7ok sebebi vard\u0131r: Saad Hariri\u2019nin g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc, L\u00fcbnanl\u0131 S\u00fcnnileri cezaland\u0131ran Suudi Prens\u2019in ald\u0131\u011f\u0131 intikam ama\u00e7l\u0131 yapt\u0131r\u0131mlar, Ortado\u011fu\u2019da Amerikan m\u00fcdahalesinin korkun\u00e7 ekonomik sonu\u00e7lar\u0131 ve daha fazlas\u0131. Yoksul S\u00fcnniler, \u00f6zellikle Trablus’un i\u00e7inde ve \u00e7evresinde olanlar, genellikle g\u00fcvenlik birlikleriyle \u015fiddetli \u00e7at\u0131\u015fma yoluna gidiyor – bu, di\u011fer mezhep gruplar\u0131yla nadiren ortaya \u00e7\u0131kan bir model.<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Yar\u0131m milyon L\u00fcbnanl\u0131 finansal f\u0131rsatlar i\u00e7in yurt d\u0131\u015f\u0131na ta\u015f\u0131nd\u0131 ve ailelerine, akrabalar\u0131na y\u00fckl\u00fc miktarlarda para yollad\u0131. 1990\u2019lardan itibaran L\u00fcbnan\u2019da ya\u015fam b\u00f6yle geli\u015fti. 2000’lerde neredeyse y\u0131lda 6 milyar dolara ula\u015fan havaleler biraz azald\u0131, ancak yine de g\u00fcnde birka\u00e7 milyon oldu\u011fu tahmin ediliyor. E\u011fer yabanc\u0131 bir pasaportu ya da ge\u00e7erli bir vizesi varsa pek \u00e7ok insan \u00fclkeyi terk ediyor. Bunlar\u0131n aras\u0131nda, L\u00fcbnanl\u0131 g\u00f6\u00e7menlerin ikinci veya \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc nesil torunlar\u0131 da dahil olmak \u00fczere ikamet ettikleri \u00fclkelerdeki zorluklardan ka\u00e7mak i\u00e7in son birka\u00e7 y\u0131lda L\u00fcbnan’a geri d\u00f6nenler var. L\u00fcbnan k\u00f6kenli pek \u00e7ok Venezuelal\u0131, ac\u0131mas\u0131z Amerikan ambargosundan kurtulmak i\u00e7in L\u00fcbnan\u2019a geri d\u00f6nd\u00fc – ancak kumarlar\u0131 i\u015fe yaramad\u0131. Buna ek olarak, L\u00fcbnan’daki Suriyeli m\u00fclteciler i\u00e7in BM taraf\u0131ndan finanse edilen program, \u00e7ok ihtiya\u00e7 duyulan paray\u0131 getiriyor; D\u00fcnya Bankas\u0131, L\u00fcbnan h\u00fck\u00fcmetinin kamu sekt\u00f6r\u00fc maa\u015flar\u0131n\u0131 ve baz\u0131 e\u011fitim hizmetlerini finanse etmeye devam etme kabiliyetini art\u0131ran 246 milyon dolarl\u0131k bir krediyi onaylad\u0131; ve say\u0131s\u0131z STK yard\u0131m da\u011f\u0131tmaya devam ediyor. Bu hay\u0131rseverlik planlar\u0131ndan nas\u0131l yararlan\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 bilmek, Shatara ve Harba\u2019a’n\u0131n \u00f6nemli bir y\u00f6n\u00fcd\u00fcr ve bir\u00e7o\u011funun sefaletten ge\u00e7ici de olsa ka\u00e7mas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

L\u00fcbnan\u2019\u0131n geli\u015fmekte olan krizi, nedenlerinden ziyade yaln\u0131zca semptomlar\u0131n\u0131 tedavi eden ge\u00e7ici \u00e7\u00f6z\u00fcmlerle giderilmeyecek. L\u00fcbnanl\u0131lar (birka\u00e7 istisna d\u0131\u015f\u0131nda) usturan\u0131n kenar\u0131nda dans etmeye al\u0131\u015fk\u0131nd\u0131r ve bu, sevdikleri mezhep sistemlerini koruyabilecekleri anlam\u0131na geliyorsa ayaklar\u0131n\u0131 incitmeye isteklidirler. Ancak kesin olan bir \u015fey var: Yabanc\u0131 g\u00fc\u00e7ler (daha \u00f6nce bir\u00e7ok kez yapt\u0131klar\u0131 gibi) \u00fclkeyi \u0130ran’la sava\u015f gibi yeni bir b\u00f6lgesel \u00e7at\u0131\u015fmaya s\u00fcr\u00fcklemeye karar verirse bu kal\u0131c\u0131 olmayan \u00e7\u00f6z\u00fcmler ge\u00e7erli olmayacak. B\u00f6yle bir durumda, “a\u015f\u0131” k\u00fclt\u00fcr\u00fc ile bir hesapla\u015fma uygun olabilir. Yurtd\u0131\u015f\u0131ndan gelecek bir m\u00fcdahalenin yoklu\u011funda (ki bu durumu iyi de yapabilir, k\u00f6t\u00fc de), mevcut durum y\u0131llarca s\u00fcrebilir. L\u00fcbnanl\u0131lar\u0131n dedi\u011fi gibi, Allah bizi kurtarana dek.<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00c7eviren: Lizge Biter Do\u011fu Akdeniz biliminde (bazen \u0130sa\u2019ya atfedilen) \u015f\u00f6yle bir s\u00f6ylem vard\u0131r: \u201cYiyeceklerin \u00e7\u00fcr\u00fcmesini \u00f6nlemek i\u00e7in tuzla m\u00fcdahale edilir ama tuz bozulmu\u015fsa ba\u015fka bir \u00e7aresi yoktur.\u201d L\u00fcbnan\u2019da bu \u00f6zdeyi\u015f kendini bazen yanl\u0131\u015f bazen de do\u011fru olarak kan\u0131tlad\u0131. \u015eu anki ekonomik krize endemik yolsuzluk sebep oldu ancak \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc de yine endemik yolsuzluk olarak g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. L\u00fcbnan\u2019\u0131n<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2496,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[147,40,41],"tags":[],"class_list":["post-2492","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ceviriler","category-dunyadan-haberler","category-manset"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.ogrencifaaliyeti.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2492","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.ogrencifaaliyeti.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.ogrencifaaliyeti.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ogrencifaaliyeti.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ogrencifaaliyeti.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2492"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/www.ogrencifaaliyeti.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2492\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2497,"href":"http:\/\/www.ogrencifaaliyeti.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2492\/revisions\/2497"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ogrencifaaliyeti.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2496"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.ogrencifaaliyeti.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2492"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ogrencifaaliyeti.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2492"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ogrencifaaliyeti.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2492"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}