\u00c7eviren: Lizge Biter<\/p>\n\n\n\n
Lizzie O’Shea bu yaz\u0131s\u0131nda Paris Kom\u00fcn\u00fc’n\u00fcn kurulu\u015fundan 150 y\u0131l sonra Kom\u00fcnarlar\u0131n devrimci vizyonunu sunuyor. Bu yaz\u0131 O\u2019Shea\u2019n\u0131n Future Histories: What Ada Lovelace, Tom Paine, and the Paris Commune Can Teach Us about Digital Technology (Verso, 2019) (Gelecek Tarihler: Ada Lovelace, Tom Paine ve Paris Kom\u00fcn\u00fc Bize Dijital Teknoloji Hakk\u0131nda Ne \u00d6\u011fretebilir?) adl\u0131 kitab\u0131ndan bir par\u00e7ad\u0131r.<\/em><\/p>\n\n\n\n Teknoloji kapitalizminin vampir benzeri, kay\u0131ts\u0131z d\u00fcrt\u00fclerine alternatif d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde, tarihte bu konuda dikkate de\u011fer pek \u00e7ok \u00f6rnek var. Geriye d\u00f6n\u00fcp bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, her neslin sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel ya\u015fam\u0131 \u00fczerinde, herhangi bir liyakat s\u0131nav\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc de\u011fil, do\u011fal\u0131nda hakimiyet kurma e\u011filiminde olan elitler \u00fczerinde durmamal\u0131y\u0131z. Bu zamana kadar alternatif gelece\u011fin nas\u0131l in\u015fa edilece\u011fine dair a\u00e7\u0131k ara en ilgin\u00e7 fikirler a\u015fa\u011f\u0131dan geldi. Tarihimiz, di\u011fer “b\u00fcy\u00fck adamlar\u0131n” tarihinden daha az belgelenme e\u011filiminde olsa da b\u00f6yle m\u00fccadelelerle doludur. \u0130nsanlar, nesiller boyunca d\u00fcnyan\u0131n nas\u0131l i\u015fledi\u011fine dair var olan bilgiyi yeniden ke\u015ffediyorlar. Bu hareketlerden ve m\u00fccadelelerden \u00f6\u011frenilecek \u00e7ok \u015fey var.<\/p>\n\n\n\n Simgesel bir \u00f6rnek, Bellamy’nin, Ge\u00e7mi\u015fe Bak\u0131\u015f: 1871 Paris Kom\u00fcn\u00fc’n\u00fc[1]<\/sup><\/a> yay\u0131nlamas\u0131ndan birka\u00e7 y\u0131l \u00f6nce, \u00e7alkant\u0131l\u0131 19. y\u00fczy\u0131ldan geliyor. Frans\u0131z Devrimi’nin insanlar\u0131n akl\u0131nda h\u00e2l\u00e2 b\u00fcy\u00fck bir yer kaplad\u0131\u011f\u0131; dijital teknolojinin bug\u00fcn end\u00fcstriyel \u00fcretimi ve sosyal ili\u015fkileri nas\u0131l d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcnden pek de farkl\u0131 olmayan bi\u00e7imde, sanayile\u015fmenin geleneksel y\u00f6ntemlere zarar verdi\u011fi bir zamand\u0131. Bertell Ollman’\u0131n s\u00f6yledi\u011fi gibi, “Baz\u0131lar\u0131 bu geli\u015fmelerden memnun kald\u0131, bir \u00e7o\u011fu deh\u015fete d\u00fc\u015ft\u00fc ve herkes hayret etti.” Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmler k\u0131tan\u0131n siyasi dengesini bozdu. 1871 y\u0131l\u0131nda Paris halk\u0131, imparatorluk sava\u015flar\u0131n\u0131n, orant\u0131s\u0131zca Fransa’n\u0131n yoksul ve \u00e7al\u0131\u015fan halk\u0131na d\u00fc\u015fen maliyetini \u00fcstlenmekten tamamen b\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Eylemcilerin daha radikal ve demokratik bir cumhuriyet vizyonu ortaya koyarak \u00fclkenin ba\u015fkentinde siyasi ivme kazand\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcnce, Yeni ba\u015fkan Adolphe Thiers \u015fehir \u00fczerinde merkezi kontrol sa\u011flaman\u0131n \u00f6nemini fark etti.<\/p>\n\n\n\n Paris, eski iktidar rejimi ile ho\u015fnutsuz i\u015f\u00e7iler aras\u0131ndaki \u00e7arp\u0131\u015fman\u0131n merkez \u00fcss\u00fc haline geldi. Alman ordular\u0131n\u0131n \u015fiddetli ku\u015fatmas\u0131 d\u00f6rt ay s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc. Bunun ard\u0131ndan Yerel Ulusal Muhaf\u0131zlar[2]<\/sup><\/a>, huzursuzluk an\u0131n\u0131 hissetti ve kendilerini alternatif bir h\u00fck\u00fcmet bi\u00e7iminde \u00f6rg\u00fctlemeye ba\u015flad\u0131. Paris’in radikal sakinleri aras\u0131na yerle\u015fmi\u015f Ulusal Muhaf\u0131zlar, Thiers’den[3]<\/sup><\/a> gelen halk\u0131 silahs\u0131zland\u0131rma emirlerini reddetti. Durum o kadar istikrars\u0131z bir hale geldi ki, Thiers Paris’i terk etmeye ve Versay’da h\u00fck\u00fcmet kurmaya karar verdi. T\u00fcm elit kesim onu takip etmek i\u00e7in \u015fehirden ka\u00e7t\u0131. Kendilerini adland\u0131rd\u0131klar\u0131 bi\u00e7imiyle Kom\u00fcnarlar iktidar\u0131 ald\u0131.<\/p>\n\n\n\n Devam\u0131ndaki aylarda, Paris’i \u00f6zerk olarak \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f bir topluma, i\u015fbirli\u011fi ve dayan\u0131\u015fmaya dayal\u0131 sosyal ve politik hayat\u0131 yap\u0131land\u0131rman\u0131n alternatif yollar\u0131n\u0131 deneyen bir kom\u00fcn haline getirdiler. Bu do\u011fa\u00e7lama \u00f6zy\u00f6netim bi\u00e7imleri o kadar cesur ve d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fcyd\u00fc ki bir bu\u00e7uk y\u00fczy\u0131l sonra h\u00e2l\u00e2 daha tart\u0131\u015fmaya ve \u00e7eki\u015fmeye neden oluyor. \u0130ktisadi s\u0131n\u0131f ve sivil temsil \u00fczerine in\u015fa edilmi\u015f bir topluma alternatifleri anlamak i\u00e7in paha bi\u00e7ilmez ham madde sa\u011fl\u0131yor; bug\u00fcn i\u00e7in incelemeye de\u011fer demokrasi ve e\u015fitlik fikirleriyle daha derin bir ili\u015fki kurma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 sunuyor.<\/p>\n\n\n\n Kom\u00fcnarlar tam olarak kimdi? Sonradan yap\u0131lan incelemeler, Kom\u00fcnarlar\u0131n sadece k\u00fc\u00e7\u00fck bir y\u00fczdesinin profesyonel veya k\u00fc\u00e7\u00fck i\u015fletme sahibi oldu\u011funu ortaya koydu. Paris’te kontrol\u00fc ele alanlar\u0131n y\u00fczde 84’\u00fc el i\u015f\u00e7ileri ya da \u00fccretli i\u015f\u00e7iydi. Bu a\u00e7\u0131dan, sonradan ya\u015fananlar, muhtemelen Thiers ve sosyal stat\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan kendilerinin alt\u0131nda g\u00f6rd\u00fckleri ayaktak\u0131m\u0131n\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcmseyen elit kesim i\u00e7in bir s\u00fcrprizdi. Kom\u00fcn H\u00fck\u00fcmeti se\u00e7menlerine \u015f\u00f6yle seslendi: “Kendi kaderinizin efendisisiniz. Yeni belirlemi\u015f oldu\u011funuz ve deste\u011finizle g\u00fc\u00e7lenen temsilciler, yenilmi\u015f g\u00fc\u00e7lerin neden oldu\u011fu felaketleri onaracakt\u0131r.\u201d<\/p>\n\n\n\n Manifestolar\u0131 Paris’in duvarlar\u0131nda as\u0131l\u0131yd\u0131:<\/p>\n\n\n\n “Halk\u0131n haklar\u0131 ve toplumun d\u00fczenli ve \u00f6zg\u00fcr geli\u015fimi ile uyumlu tek h\u00fck\u00fcmet bi\u00e7imi olan Cumhuriyetin tan\u0131nmas\u0131 ve peki\u015ftirilmesi… Bireysel \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn, vicdan \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ve \u00e7al\u0131\u015fma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn mutlak garantisi… Bu, eski y\u00f6netim ve ruhban d\u00fcnyas\u0131, militarizmin, tekellerin, proletaryan\u0131n k\u00f6leli\u011finden elde edilen ayr\u0131cal\u0131klar\u0131n, \u00fclkenin sefaletlerinin ve felaketlerinin sonudur.”<\/em><\/p>\n\n\n\n Kom\u00fcn bu vaadine sad\u0131k kalarak, d\u00fcnyan\u0131n g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc en radikal kat\u0131l\u0131mc\u0131 demokrasi fikirlerinden baz\u0131lar\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131kard\u0131. Kom\u00fcn, zorunlu askerli\u011fi ve s\u00fcrekli orduyu ortadan kald\u0131rd\u0131; Kilise ve devleti birbirinden ay\u0131rd\u0131; ve kilisenin t\u00fcm m\u00fclkiyetini ulusal m\u00fclkiyete \u00e7evirdi; e\u011fitimi \u00fccretsiz yapt\u0131; t\u00fcm yarg\u0131 ve ilgili adalet \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n \u00fccretlerini sabitledi; politik tutsaklar\u0131 \u00f6zg\u00fcr k\u0131ld\u0131; t\u00fcm kira \u00f6demelerini 6 ay ask\u0131ya ald\u0131; giyotini alenen yakt\u0131; tefeci d\u00fckkanlar\u0131n\u0131 kapatt\u0131 ve f\u0131r\u0131nc\u0131lar i\u00e7in gece i\u015f\u00e7ili\u011fini kald\u0131rd\u0131. Bu sadece ba\u015flang\u0131\u00e7t\u0131. <\/p>\n\n\n\n \u0130\u015f\u00e7iler, i\u015fyerlerini ademi merkeziyet\u00e7i ve yerelden y\u00f6netilen bir bi\u00e7imde organize etmeye ba\u015flad\u0131lar. Demokratik bir bi\u00e7imde se\u00e7ilmi\u015f y\u00f6neticiler \u00fccretleri belirlediler ve \u00e7al\u0131\u015fma g\u00fcn\u00fcn\u00fcn uzunlu\u011funa s\u0131n\u0131r koydular. \u0130\u015f\u00e7iler e\u015fitlik ve \u00f6zerklik talep ettiler: “\u0130\u015fleri i\u00e7in adil \u00fccret, halka toplanma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve kendi Belediye Meclislerinin se\u00e7imi.” Kom\u00fcn’\u00fcn temel motivasyonu yoksullar\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131 iyile\u015ftirme d\u00fcrt\u00fcs\u00fcyd\u00fc. Bu insanlar \u015fehrin kontrol\u00fcn\u00fc ele ge\u00e7irmeden \u00f6nce yan yana ya\u015fam\u0131\u015flard\u0131. Asker olarak sava\u015fm\u0131\u015f; fabrikalarda birlikte \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131; se\u00e7kinlerin kaprislerine ba\u011fl\u0131 olarak Paris toplumunda yoksul olmaktan kaynakl\u0131 g\u00fcnl\u00fck a\u015fa\u011f\u0131lanmay\u0131 deneyimlemi\u015flerdi.<\/p>\n\n\n\n M\u00fccadele s\u00fcreci boyunca, d\u00fc\u015fman konusunda ortak bir fikre sahip olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fcler ve ayn\u0131 zamanda da becerilerinin ve yarat\u0131c\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n nas\u0131l kullan\u0131labilece\u011fine dair ortak fikirler geli\u015ftirmeye ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n Bu sonu\u00e7 planlanmam\u0131\u015f ve beklenmedikti. Paris Kom\u00fcn\u00fc hakk\u0131ndaki yaz\u0131larda, Marx i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n, “mucize beklemedi\u011fini” yazm\u0131\u015ft\u0131. \u0130\u00e7inde bulunduklar\u0131 bask\u0131c\u0131 toplumu yerle bir ederken ak\u0131llar\u0131nda bir planlar\u0131 ya da hedefleri yoktu. Marx; \u201chalk\u0131n kararnameleriyle getirilecek hali haz\u0131rda \u00fctopyalar\u0131 yoktu\u201d diye yazm\u0131\u015ft\u0131. Kom\u00fcnarlar, “tarihsel zamanda ortaya \u00e7\u0131kan herhangi bir ko\u015fulun tarihsel zamanda nas\u0131l yok olabilece\u011finin” canl\u0131 bir \u00f6rne\u011fiydi. Teknokratlara, dindar veya varl\u0131kl\u0131 elitlere ihtiya\u00e7 duymadan s\u0131radan insanlar\u0131n toplumsal meselelerde kontrol\u00fc ele almas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu g\u00f6sterdiler. Profes\u00f6r Kristin Ross’un dedi\u011fi gibi: \u201cKom\u00fcnarlar devletin kald\u0131r\u0131lmas\u0131na karar vermemi\u015f veya ilan etmemi\u015fti. Bunun yerine, sahip olduklar\u0131 k\u0131sa s\u00fcrede, devletin t\u00fcm b\u00fcrokratik temellerini ad\u0131m ad\u0131m s\u00f6kmeye ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131.” Ross, sonucun o d\u00f6nem i\u00e7in vizyoner oldu\u011funu s\u00f6yler. Ben bug\u00fcn\u00fcn standartlar\u0131na g\u00f6re de \u00f6yle oldu\u011funu iddia ediyorum: \u201cGer\u00e7ekten varoldu\u011fu i\u00e7in Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k Bildirgesi veya \u0130nsan Haklar\u0131 Beyannamesi’nden daha b\u00fcy\u00fck bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck felsefesi \u00fcretti.\u201d Paris Kom\u00fcn\u00fc, insanlara toplu olarak karar alma yetkisi vererek, toplumsal sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zme yollar\u0131n\u0131 icat ederek de\u011fil de, \u015fehirlerin ve topluluklar\u0131n radikal yeni yollarla nas\u0131l yeniden in\u015fa edilebilece\u011fini g\u00f6sterdi.<\/p>\n\n\n\n End\u00fcstriyel kapitalizm sistemi taraf\u0131ndan haklar\u0131ndan mahrum b\u0131rak\u0131lanlar\u0131n elindeki g\u00fc\u00e7, i\u015ften sosyal hayata ve hatta sanatsal ifadeye kadar her \u015feyin farkl\u0131 \u015fekilde d\u00fczenlenebilece\u011fi yepyeni bir \u015feyler yapma yolu a\u00e7t\u0131. Marx, m\u00fccadele s\u00fcrecinin “\u00e7\u00f6kmekte olan eski burjuva toplumunun ba\u011fr\u0131nda yeti\u015fen yeni toplumun unsurlar\u0131n\u0131 \u00f6zg\u00fcrle\u015ftirdi\u011fini” yazd\u0131. Nihayetinde, Kom\u00fcn ezildi. Thiers’in g\u00fc\u00e7lendirilmi\u015f bir orduyla Paris’i yeniden fethetti\u011fi “Kanl\u0131 Hafta”, yakla\u015f\u0131k 25.000 Parislinin ve 877 askerin \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesiyle sonu\u00e7land\u0131. Binlerce Kom\u00fcnar hapse at\u0131ld\u0131 veya Yeni Kaledonya’ya s\u00fcrg\u00fcn edildi. Carolyn Eichner’\u0131n dedi\u011fi gibi: “Versailles\u2019in Kom\u00fcn\u2019e y\u00f6nelik \u015fiddetli bask\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc, mevcut cinsiyet, s\u0131n\u0131f ve dini hiyerar\u015filere y\u00f6nelik alg\u0131lanan tehdidin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yans\u0131t\u0131yordu. “Bu t\u00fcr trajedileri k\u00fc\u00e7\u00fcmsemek ihmal etmek ve Kom\u00fcnarlar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 her \u015feyi do\u011fru ya da onurlu ilan etmek yanl\u0131\u015f olur. Fakat Kom\u00fcnarlar\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 Theirs’in y\u0131k\u0131c\u0131 bask\u0131s\u0131 ile e\u015fitlemek de aptall\u0131k olur. Kom\u00fcn’\u00fcn tarihsel de\u011ferini, yenilgisinin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda yarg\u0131lamak da ayn\u0131 derecede ak\u0131ls\u0131zl\u0131k olur.<\/p>\n\n\n\n Kom\u00fcn bize, ba\u015fka \u00f6rg\u00fctlenme yollar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmenin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu, toplumu y\u00f6netmek i\u00e7in alternatif pratik ve ilkelerin mevcut ili\u015fkiler ve topluluklar dokusundan olduk\u00e7a h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131kabilece\u011fini s\u00f6yler. S\u0131radan insanlar, i\u015flerin nas\u0131l yap\u0131laca\u011f\u0131na dair \u00f6nceki sars\u0131lmaz inan\u00e7lar\u0131n\u0131, bir \u00f6r\u00fcmcek a\u011f\u0131 kadar narin hale getirmek i\u00e7in i\u015fbirli\u011fi yapabilir.<\/p>\n\n\n\n \u00c7al\u0131\u015fan insanlar aptal ya da sa\u011fduyu yoksunu de\u011filler ve toplumu nas\u0131l y\u00f6neteceklerini onlara s\u00f6ylemek i\u00e7in “vizyon sahibi” teknoloji uzmanlar\u0131na ihtiya\u00e7 duymuyorlar. Kendi fikirlerine sahipler ve bunlar \u00e7o\u011fu zaman olduk\u00e7a iyi fikirler.<\/p>\n\n\n\n Paris Kom\u00fcn\u00fc’nden ortaya \u00e7\u0131kan fikirleri, \u00f6rne\u011fin risk sermayedar\u0131 ve Mosaic ve Netscape’in kurucu orta\u011f\u0131 Marc Andreesson’un d\u00fc\u015f\u00fcnceleriyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131n. Andreesson uzun s\u00fcredir Silikon Vadisi’nin bir dehas\u0131 olarak putla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor. Chris Anderson, m\u00fctevaz\u0131 ba\u015fl\u0131kl\u0131 profili \u201cGelece\u011fi Yaratan Adam\u201dda “\u0130leti\u015fim \u015feklimizi de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in hi\u00e7 kimse Marc Andreessen’den fazlas\u0131n\u0131 yapmad\u0131” diye yazd\u0131. Andreesson, “teknoloji kilisesinin vaizi” olarak tan\u0131mland\u0131. Bi\u00e7imsel anlam\u0131yla \u00fctopik biri de\u011fil ve kendini de \u00f6yle tan\u0131mlam\u0131yor ama \u015fu anki teknolojik geli\u015fmeleri faydal\u0131 buluyor ve gelecekte nas\u0131l olaca\u011f\u0131 hakk\u0131nda kafa yoruyor.<\/p>\n\n\n\n 2014’te Andreesson, bir d\u00fc\u015f\u00fcnce deneyi kullanarak yar\u0131n\u0131n d\u00fcnyas\u0131 i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclerini yazd\u0131. “T\u00fcm maddi ihtiya\u00e7lar\u0131n robotlar ve malzeme sentezleyiciler taraf\u0131ndan \u00fccretsiz olarak sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 bir d\u00fcnya hayal edin.” Andreesson, bu t\u00fcr bir ger\u00e7ekli\u011fin d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck sorunlar\u0131ndan baz\u0131lar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zebilece\u011fini, iddia etti: insanlar\u0131n yarat\u0131c\u0131, k\u00fclt\u00fcrel ve bilimsel hedefler pe\u015finde ko\u015farak vakit ge\u00e7irdikleri bir t\u00fcketici \u00fctopyas\u0131.<\/p>\n\n\n\n Ancak temelde vizyonu, olduk\u00e7a tekd\u00fcze bir ultra-kapitalizm fikrinden biraz daha fazlas\u0131yd\u0131: “Marksizmden veya kom\u00fcnizmden bahsetmiyorum, birinci derece demokratik kapitalizmden bahsediyorum. Paran\u0131n, rekabetin, stat\u00fc aray\u0131\u015f\u0131n\u0131n veya g\u00fc\u00e7 arzusunun sonundan da bahsetmiyorum, bunlar\u0131n her birinin tam olarak tahmin edilebilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum.\u201d Andreesson, e\u015fitsizlik ve i\u015fsizlik dahil olmak \u00fczere kolektif sorunlar\u0131m\u0131z\u0131n \u00e7o\u011funu, ekonomik faaliyeti d\u00fczenlemenin ve te\u015fvik etmenin eski yollar\u0131na tutunan bir toplumun i\u015flevleri olarak g\u00f6r\u00fcyor. Ona g\u00f6re, teknoloji kapitalizminin daha kapsaml\u0131 bir bi\u00e7imde benimsenmesi, toplumu g\u00fc\u00e7lendirmeye hizmet edecektir. \u0130lk dalga teknolojik \u00fctopyac\u0131lar gibi yarat\u0131c\u0131 y\u0131k\u0131m\u0131 seven insanlar da d\u00fc\u015f\u00fcncelerinde olduk\u00e7a muhafazakar. Andreesson’un kurdu\u011fu \u015firket de dahil olmak \u00fczere Silikon Vadisi’nin giri\u015fimci kapitalist firmalar\u0131 hakk\u0131nda, “Firmalar cesaretlerini yayarlar, ancak \u00e7o\u011fu zaman birbirlerini takip ederler, en son yenili\u011fin pe\u015finden ko\u015farlar,” diye yaz\u0131yor Tad Friend. Teknolojiye bak\u0131\u015ftaki bu \u00fctopik e\u011filim Andreesson gibi birinin kapitalizmin sorunlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in daha fazla kapitalizm savunmas\u0131n\u0131 mant\u0131kl\u0131 k\u0131l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
Parisli kad\u0131nlar Kom\u00fcn’\u00fcn sundu\u011fu de\u011fi\u015fim f\u0131rsat\u0131n\u0131 kucaklad\u0131lar. Kom\u00fcn taraf\u0131ndan \u00f6nemli kamusal sorumluluklar verilen, Paris’teki fabrikalarda \u00e7al\u0131\u015fan kad\u0131nlara e\u015fit \u00fccret verilmesini savunan bir kad\u0131n sendikas\u0131 (uninon des femmes) kurdular. Bu sendika Kom\u00fcn’\u00fcn en geni\u015f ve en etkili organizasyonuydu. Kad\u0131nlar, Kom\u00fcn y\u00f6netiminde o d\u00f6nem i\u00e7in e\u015fi benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f, g\u00fc\u00e7l\u00fc konumlara eri\u015ftiler. Evlilik yasalar\u0131 serbestle\u015ftirildi. Y\u00f6netim askerlerin hem me\u015fru hem de gayri me\u015fru \u00e7ocuklar\u0131na mali destek sundu ve hatta kad\u0131nlar, k\u0131yafetlerini devrimci momente uygun hale getirdiler. Sanat\u00e7\u0131lar Federasyonu kuruldu. Bu federasyon, Paris’teki g\u00fczel sanatlar\u0131n y\u00f6netimini demokratikle\u015ftiren ve yerle\u015fik d\u00fczenin zevklerine meydan okuyarak gelecek vaat eden gen\u00e7 sanat\u00e7\u0131lar\u0131n mali olarak desteklenmesini savundu. Federasyon ba\u015fkan\u0131 ressam Gustave Courbet, egemen olan duyguyu \u015f\u00f6yle \u00f6zetledi: “Paris ger\u00e7ek bir cennet … T\u00fcm toplumsal gruplar kendilerini federasyon olarak belirledi ve hepsi kendisinin efendisi oldu.”<\/p>\n\n\n\n
Kom\u00fcnarlar kurtulmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 eski yap\u0131lar\u0131n enkazlar\u0131nda ve g\u00fcndelik ya\u015fam\u0131n payla\u015f\u0131m, dayan\u0131\u015fma ve yeni bir toplum in\u015fa etme giri\u015fimlerinde o zamana dek sadece hayallerinde eri\u015ftikleri yeni bir varolu\u015f yolunun haritas\u0131n\u0131 buldular.<\/p>\n\n\n\n